Bildiri Özetleri

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Destek Veren Kuruluşlar

Rüya Kılıç

Türklerin İslâmiyeti Kabulünde Tasavvufun Rolü: Genel Bir Bakış Denemesi / A General Outlook on the Role of the Sufism in the Conversation of the Turks to Islam

Bugünkü Türk dünyasındaki Müslümanlıkla ilgili sorunların teşhis edilmesi ve çözüm üretilebilmesi ancak “Türk Müslümanlığı”nın analiziyle mümkündür. Bu meselenin tarihî boyutunun bir yönünü ise Türklerin İslamiyeti kabul süreci oluşturur. Ancak, Türk tarihi açısından olduğu kadar İslam tarihi açısından da son derece önemli olan bu hadisede pek çok noktanın hâlâ karanlıkta kaldığını kabul etmeliyiz. İşte bunlardan biri de tasavvufun rolüdür. Türk Müslümanlığının mistik bir hüviyetle başladığı ve bunu büyük ölçüde koruduğu göz önüne alındığında süreci anlamanın Türk Müslümanlığına yönelik değerlendirmelere ne ölçüde katkıda bulunacağı açıktır.

Ancak böylesine karmaşık bir hadiseyi incelerken birçok etkeni aynı anda hesaba katmak ve mevcut bilinenleri yeniden sorgulamak bir zorunluluktur. Örneğin, Türklerin Müslümanlaşması konusunda XI ve XIII. yüzyıllar arasında Horasan ve Maveraünnehir’de İslam’a girenlerin deneyimlerinin daha sonraki Türkler ve özellikle de Batı Türkleri için geçerli olup olmadığı, üzerinde düşünülmesi gereken meselelerin başında gelir. Bir başka ifadeyle, “Türkler” dendiğinde belli bir mekânda yaşayan ve homojen küçük bir topluluk olmadığı aksine geniş bir coğrafyada çeşitli din ve kültür çevrelerine giren topluluklar olduğu unutulmamalıdır. Dolayısıyla, “Türklerin Müslümanlaşmasında tasavvufun rolü” ilk anda göründüğünden çok daha geniş ve zor bir konudur. Bunun için sufilerin yaşadıkları, eğitimlerini aldıkları, tasavvufu öğrendikleri çevreler kadar fikirlerini yaydıkları toplulukların sosyal, ekonomik ve kültürel durumu bir arada incelenmelidir. Burada, böyle hacimli bir çalışmaya girişilmeyeceğini hemen belirtmeliyiz. Sadece konu ile ilgili araştırmaların bir özetini sunmaya ve yeni yaklaşımların gerekliliğine dikkat çekmeye çalışacağız. Bu çerçevede, ciddi bir kaynak bilgisi, bunları analiz edebilecek sağlam bir tarih metodolojisi ve geniş bir sosyal tarih perspektifine sahip olmanın gerekliliğini tartışmayı amaçlıyoruz.

***

 

 

Hazırlayan

Mikail CENGİZ

Uluslararası II. Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu

“Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi”

 

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

28-30 Mayıs 2008

Hacettepe Üniversitesi  M Salonu Sıhhiye Yerleşkesi

ve

Hilton Oteli Ankara