Bildiri Özetleri

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Destek Veren Kuruluşlar

Zeynep KORKMAZ

Kâşgarlı Mahmud ve Bilinçli Bir Anadili Sevgisi / Mahmud Qashqhari and the Love of Conscious Native Language

Kaşgarlı Mahmud’un M. 1072-1074 tarihleri arasında (Bazı araştırmacılara göre eserin tamamlanma tarihi 1077’dir.) tamamlayıp 1075 (veya 1079) yılında Bağdat’taki Abbasi halifesine sunduğu üstün değerdeki eseri Divanü Lûgati’t-Türk’tür. Kaşgarlı Mahmud, Araplara Türk dilini öğretmek üzere Arapça olarak kaleme aldığı ansiklopedik sözlük niteliğindeki bu eserinde, sıradan bir sözlükçü gibi davranmayıp eğitimci yönünün ağır bastığı özel yöntemler uygulamıştır. Onun XI. yüzyılda uyguladığı bu yöntemler, günümüz dilcilik yöntemleri ile de uyuşabilecek niteliktedir. Bu nedenle esere değer üzerine değer katmaktadır.

Ayrıca, o dönemin Türk dünyasında Arap dilinin kazandığı itibar dolayısıyla, Arapçanın bir kültür dili durumuna gelmiş olması, Kaşgarlı’nın kişiliğindeki ana dili bilinç ve sevgisini harekete geçirmiş, Türkçenin Arapça ile at başı beraber gittiğini ispatlamak üzere bu değerli eserini ortaya koyabilmiştir. Hatta bu bilinçli sevgi dolayısıyladır ki Türk dilini yalnız söz varlığı ile değil, aynı zamanda çok yönlü değerleri ile birlikte ele alarak işlemiş; başlangıçtan X. yüzyılın üçüncü çeyreğine kadar uzanan Türk kültürünü bütün zenginlikleri ve birçok yönü ile gözler önüne serebilmiştir.

Eldeki bildiride, Divanü Lûgati’t-Türk’ün üstün değer taşıyan yönlerine işaret edildikten sonra, Kaşgarlı’nın yıllarca süren büyük güçlükleri göğüsleyerek böyle değerli bir eseri ortaya koyabilmesindeki temel etkenin bilinçli bir ana dili sevgisi olduğuna işaret edilerek bu hususla ilgili bazı açıklamalar yapılacaktır.

***

 

 

Hazırlayan

Mikail CENGİZ

Uluslararası II. Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu

“Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi”

 

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

28-30 Mayıs 2008

Hacettepe Üniversitesi  M Salonu Sıhhiye Yerleşkesi

ve

Hilton Oteli Ankara