Bildiri Özetleri

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Destek Veren Kuruluşlar

Yüsüpcan YASİN

Kaşgarlı Mahmud’a Göre Türklerde Harb / War in Turks in Perspective of Mahmud Qashgari

Eski Türklerde yaşam ile savaş arasında bir ayırım yapılmamış olduğundan herkes iyi bir asker hüviyetine bürünmüştür. Bu yüzden savaş ve harb teknolojisine büyük bir ilgi gösterilmiştir. Bu, Türklerde bir kültür tipini teşkil etmiştir. Dolayısıyla, Türk tarihinin her döneminde ortaya çıkan muhtelif eserlerde harb ile ilgili kayıtlara ve izlere rast gelinmektedir. 11.asır Türk dünyasının yetiştirdiği büyük bilginlerden Kaşgarlı Mahmud’un Divanü Lugati-it- Türk adlı kitabı da aynı eserler arasındadır. Türkolojinin temelini kurmuş ve aynı zamanda kendi söylediğine göre iyi bir asker olan Kaşgarlı Mahmud, bahsedilen eserinde yalnız çağının Türk dili hakkında teferruatlı bir bilgi vermekle münhasır kalmamıştır, aynı zamanda harb da dâhil Türk kültürünün her yönü ile ilgili kısa, ama çok değerli bilgileri kaydetmekle kültür tarihimizin daha iyi aydınlatılması için paha biçilmez bir bilimsel miras bırakmıştır. Sözcüklerin iyice anlatılması için ilave olarak gösterdiği hadisler, menkibeler, mitler, destanlar, şiirler, parçalar ve atasözlerinde Türklerin askerî meziyetleri, birlikler, savaş eğitimi, savaş taktikları, silahlar, unvan ve şeref adları ve diğer ilgili bilgiler kaydedilmiştir. Bahsedildiği gibi, bunları Kaşgarlı, sözcüklerinin yorumunu yapmak amacıyla dile getirdiği hâlde, bu bilgilerin herhangi bir yabancı kaynakta geçen aynı konudaki bilgilere nazaran daha yüksek bir değere sahip olduğu anlaşılmaktadır. 

Bu bildiride, Kaşgarlı’da geçen bilgileri bir yere toplamak ve yabancı kaynaklar ile mukayese etmek yoluyla proto-Türkler veya Hunlar döneminden Karahanlılar dönemine kadar Türkler arasında yaygın olarak görülen harb kültürü üzerinde duracağız. Diğer bir taraftan, çeşitli ifadeler ile Türk harb kültürünün başlıca özelliklerini tanıtmak yolunda büyük bir çaba harcayan Kaşgarlı’nın, aynı bilgiler sayesinde Türk tarihindeki değerini daha yüksek mevkilere çıkardığı belirtilir. Gerçekten, Kaşgarlı yalnız bir dil bilimcisi değil, aynı zamanda bir harb uzmanıdır.

***

 

 

Hazırlayan

Mikail CENGİZ

Uluslararası II. Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu

“Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi”

 

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

28-30 Mayıs 2008

Hacettepe Üniversitesi  M Salonu Sıhhiye Yerleşkesi

ve

Hilton Oteli Ankara