Bildiri Özetleri

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Destek Veren Kuruluşlar

Gulam Karimov

Edebiyatta Kaşgarlı Mahmut İmgesi Üzerine / Маҳмуд Кошғарий Сиймоси Бадийадабиётда / Образ Махмуда Кашгари в художественной литературе / On the Image of Qashqari Mahmud in Lıterature

Çağdaş Türk toplulukları edebiyatında büyük bilgin Kaşgarlı Mahmut’a adama yazısı olarak pek çok şiirsel eserle beraber birçok mensur eser de yazılmıştır. Örneğin Uygur yazarı Farhat Cilan’ın “Mahmud Kaşgari” tarihî romanı, Özbek yazarı Gulam Karim’in “Kervan” öyküsü, Kırgız yazarı Aman Gaziyev’in “Karahanlılar Döneminde” hikâyesi gibi eserlerde Kaşgarlı Mahmut edebî kahraman olarak geçmiştir. Bu eserler okuyucular arasında çok ilgi görmüş ve birkaç defa yayımlanmış, bazısı başka dillere de çevrilmiştir. Bu eserlerden biri, G. Karim’in öyküsü Tursunmuhammed Fahriddin tarafından Uygurcaya çevrilerek 2002 yılında “Bulak” dergisinin 1-2. numaralı sayılarında yayımlanmıştır. F. Cilan’ın mezkur romanı ise Saidmurad Halbekov tarafından Özbekçeye tercüme edilmiş ve “Cihan Edebiyatı” dergisine yayına verilmiştir.

Şunu da vurgulamak gerekir ki, Uygur filologu Hürmetcan Fikret’in dediği gibi Kaşgarlı Mahmut’un hayatı hakkında çok az bilgi bulunduğundan dolayı onun edebî simasını yaratmak yazarlar için zor bir görev olmuştur.

Edebî “Kaşgariname” eserleri hacim ve içeriği yönünden birbirinden farklıdır. F. Cilan’ın romanında Kaşgarlı Mahmut’un tüm hayatı ele alınmaya çalışılmıştır. Diğerlerinde ise onun hayatının sadece bazı tarafları kaleme alınmıştır.

Bizim bildirimiz mezkur üç mensur eserin tahlilini ve karşılaştırılmasını hedeflemektedir.

В современной литературе тюркоязычных народов, наряду с многочисленными стихотворениями, имеются несколько прозаических сочинений, посвященных воссозданию художественного образа великого ученого Махмуда Кашгари, такие как исторический роман «Махмуд Кашгари» уйгурского писателя Фархада Джилана, повесть «Караван» узбекского писателя Гулама Карима и рассказ «Во времена Караханидов» киргизского  писателя Амана Газиева. Эти произведения вызвали большой интерес среди читателей, были неоднократно изданы и переведены на другие языки. Например, повесть Г. Карима была переведена на уйгурский Турсунмухаммадом Фахриддином и издана в 2002 году в 1-2 номерах журнала «Булак». Роман Ф. Джилана переведен на узбекский Саидмурадом Халбековым и готовится к изданию в журнале «Жахон адабиёти». Как отметил уйгурский ученый-филолог Хурматджан Фикрат, из-за наличия крайне скудных сведений о жизни Махмуда Кашгари, перед писателями стояла очень трудная задача.

Произведения художественной «Кашгариады» по объему и содержанию отличаются друг от друга. В романе Ф. Джилана сделана попытка охватить весь жизненный путь великого ученого, в остальных же сочинениях рассказываются отдельные сцены из его жизни и деятельности. Наш доклад посвящен анализу и сопоставлению этих трех прозаических сочинений разных писателей, главным героем которых является Махмуд Кашгари.

***

Hazırlayan

Mikail CENGİZ

Uluslararası II. Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu

“Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi”

 

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

28-30 Mayıs 2008

Hacettepe Üniversitesi  M Salonu Sıhhiye Yerleşkesi

ve

Hilton Oteli Ankara