Bildiri Özetleri

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Destek Veren Kuruluşlar

 

Saadettin Gömeç

Divanü Lûgat-it-Türk’te Geçen Yer Adları / Location Names in Diwan Lughat at-Turk

Biz bu çalışmada Divanü Lûgat-it-Türk’te geçen pekçok ülke, şehir, kasaba, köy ve diğe yer adlarını derleyip yerlerini belirlemeye çalıştık. Ancak gözden kaçırdığımız başka coğrafi mekânlar olabileceği gibi, belki de mevkileri hususunda da yanlış tahminlerde bulunabiliriz. Bununla birlikte Türkistan coğrafyası üzerine araştırma yapacakların önünü bir parça da olsa açabileceğimizi ümit ediyoruz.

Kaşgarlı Mahmud’un muhteşem eseri Divanü Lûgat-it-Türk’de Türk tarihi ve kültürü açısından binlerce malzeme vardır. Bulunduğu ilk günden itibaren üzerinde pek çok çalışma yapılmasına rağmen, Türklük biliminin her sahasında hâlâ işlenecek ve araştırılacak konuları ihtiva etmektedir. Büyük bir hazine değerindeki Divanü Lûgat-it-Türk’ün incelenmesi daha uzun yıllar sürecek. İşte, Divanü Lûgat-it-Türk’te bizleri yakından ilgilendiren bir kültürel mevzu da coğrafi terimler ve yer adlarıdır.

Yine ilim âlemince malumdur ki, bu hususta Türkiye içinde ve dışında onlarca çalışma yapıldığı bir hakikattir. Esasında biz, yeni tarihî ve coğrafi bilgiler ışığında, en azından bir makale düzeyindeki bu çalışmayı hedeflemiş durumdayız. Tarihî coğrafya, günümüzün modern coğrafi yöntemlerini kullanarak geçmişte insanların yaşadığı yerleşim alanlarının gerçekte her bakımdan incelenmesi demektir. Ancak böylesine derinlemesine bir çalışmanın muhtevası bir makale kapsamında olamayacağından, incelememizi daha sınırlı tutmak zorundayız.

Daha evvelce de bu konuya benzer çalışmalarımız oldu. Mesela Şine Usu Yazıtında geçen yer adları hakkında bir değerlendirme yaptığımız gibi, umumen Kök Türk Kitabelerindeki coğrafi isimler hususunda da bir denememiz oldu.

Bu araştırmada önce Divanü Lûgat-it-Türk’te geçen Türk illeri ve yabancı iller; sonra şehir, kasaba ve köyler, arkasından yeri belli olmayan mekânlar hakkında bilgi vereceğiz.

In Divanü Lugat-it-Türk the splendid work of Qashqari Mahmud there are lots of supplies for Turkish history and culture. Although there have been many studies on it since its foundation, it still contains the subjects, that can still be worked and searched in every field of Turkologia on Diwan Lughat at-Turk, which is as worthy as a treasure, will take way years, so other cultural subjects in Diwan Lughat at-Turk which interest us closely on geographical terms and location names.

Accepted by the world of science, it is a truth there have been many studies on this subject both inside and outside of Turkey. As a matter of fact, we aimed to carry out that study at least at the level of an article in the light of new historical and geographical knowledges. Historical geography means studying the locations when people lived in the past from every aspect in real by using today’s modern geographical methods. However, since the content of such a deep study can’t be in the extent of an article, we should limit our study.

***

 

Hazırlayan

Mikail CENGİZ

Uluslararası II. Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu

“Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi”

 

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

28-30 Mayıs 2008

Hacettepe Üniversitesi  M Salonu Sıhhiye Yerleşkesi

ve

Hilton Oteli Ankara