Bildiri Özetleri

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Destek Veren Kuruluşlar

Arife Gülsün

Divanü Lugati’t-Türk’te Kadın ve Onun Dünyası / The Women and their World in Diwan Lughat at- Turk

Orta Asya Türk dünyasının en parlak dönemlerinden biri olan Karahanlı döneminde ve Türk-İslam kaynaşmasının yaşandığı 11. yüzyılda, iki büyük Türk düşünürü iki büyük hazine bırakmıştır: Kaşgarlı Mahmut ve Divanü Lugati’t-Türk, Yusuf Has Hacip ve Kutadgu Bilig. Bu iki eser, Türk dilinin ve kültürünün üstünlüğünün ortaya konması ve geliştirilmesi amacına yönelik hazırlanmış olup dönemin Türk-İslam kültür karşılaşması içinde kimliğini ve hafızasını kaybetmek istemeyen bir milletin hayatta kalmasını ve devamını sağlayacak unsurları unutturmamak gibi bir görevi de üstlenmektedir.

Biz bu bildirimizde Türk kadınının Kaşgarlı dönemi toplumsal hayatındaki yerini belirleyerek eski Türk aile yapısını, yazarın seçtiği kelime dünyasından hareketle çözümlemeye çalışacağız. Evlenme âdetleri, karı-koca ilişkileri, akrabalık terimleri, kadınla birlikte kullanılan nesneler, eylemler, söylemler kısacası “kadının dünyası” dönemin şartları içerisinde incelenecektir.

“Emzikli kadının iştahlı olduğunu”, “güzele söz geldiğini”, “güzel görünmek isteyen kadının kırmızıyı, nazlananın ise yeşil rengi seçmesi gerektiğini”, “doğum yapan kadına tilki mi doğdu yoksa kurt mu, diye sorulduğunu” öğrendiğimiz onlarca atasözü ile birlikte; bezek bezeyen, çikin çikneyen, bez dokuyan, karabiber döven, ip büken, süt sağan Türk kadınının dünyasına küçük bir pencere açacağız.

In the period of Qarakhanid which is the brightest period of Central Asia Turkic World and eleventh century that Turk-Islam combination took place, two great philosophers left two precious treasures: Qashqari Mahmud and Diwan Lughat at-Turk, Yusuf Has Hacip and Kutadgu Bilig. These two works were prepared in order the aiming to introduce and develop Turkish Language and culture and also preserve the existence and survival of a nation which did not lose their memory and identification in the combination of Turk-Islam culture.

In this study, we will try to analyze the structure of Old Turkic family by means of vocabulary selected by the author after we determine the mission of Turkish women in social life of Qashqari’s period. Traditional marriage, man and wife, relationship terms, objectives used with women, actions, pronunciations, namely ‘‘the world of the women’’ will be examined within the conditions of the period.

***

Hazırlayan

Mikail CENGİZ

Uluslararası II. Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu

“Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi”

 

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

28-30 Mayıs 2008

Hacettepe Üniversitesi  M Salonu Sıhhiye Yerleşkesi

ve

Hilton Oteli Ankara