Bildiri Özetleri

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Destek Veren Kuruluşlar

Tuncer Gülensoy

Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü Yeniden Okumak / Reading Diwan Lughat at-Turk Again

Atamız Kaşgarlı Mahmud’un Türk dünyasına armağan ettiği “Dîvânu Lugâti’t-Türk”, Ali Emîrî Efendi tarafından bulunup satın alındıktan sonra uzun bir zaman saklanmış, bin bir ricadan sonra Besim Atalay tarafından okunarak tek tek fişlenmiş ve Arapça açıklamalar ile Türkçe sözcükler o zamanki transkripsiyon işaretleri ile Latin alfabesine aktarılmıştı. Bu büyük eser TDK tarafından üç cilt hâlinde yayımlandıktan sonra 168 sayfalık bir dizini de “Dîvânu Lûgat-it-Türk Dizini” (Ankara 1972) adı ile meraklısının ilgisine sunulmuştu. Bu dizin, esas büyük üç cilt esas alınarak hazırlanmış, yalnız sözcüklerin geçtiği ciltler (I, II, III) biçimlerinde belirtilmiş olduğu için Arap harfleriyle yazılı Türkçe örnek cümleler ve sözcükler gösterilmemiştir. Burada verilen Arap harfli Türkçe sözcüklerde yalnız (é, altı çizgili d, w, üstten birbirine yarım ayla bağlı ng) işaretleri kullanılmış, “ġ = , ķ = ق” kullanılmamıştır.

Gerçi Türkçenin tarihî fonetiğini (ses bilgisini) bilen Türkologlar bu ayrımı yapabilirlerse de او (elif-vav) ile yazılan ön sesleri ya da ilk hecede bulunan و (vav)’lı sözcükleri o-u / ö-ü okumakta zorlanabilirler. Bu bildiride DLT’te geçen bu tür sözcüklere ve 832’den 1069’a kadar geçen 227 yıllık süre içinde “t > d” ile “k>g” değişimine uğramış bazı sözcüklere değinilecektir.

***

Hazırlayan

Mikail CENGİZ

Uluslararası II. Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu

“Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi”

 

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

28-30 Mayıs 2008

Hacettepe Üniversitesi  M Salonu Sıhhiye Yerleşkesi

ve

Hilton Oteli Ankara