Bildiri Özetleri

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Destek Veren Kuruluşlar

Aslıhan Dinçer

Divanü Lûgat-it-Türk'teki Yemek Adları Üzerine / On the Name of Food in Diwan Lughat at-Turk

Bir toplumun yeme içme alışkanlığı, o toplumun kültürüyle ve hayat şekliyle yakından ilişkilidir. Dolayısıyla yemeğin ne olduğu; nerede, ne şekilde yendiği; kim tarafından pişirildiği, nasıl hazırlandığı ve nasıl sunulduğu gibi ayrıntıların hepsi bir toplumun tanımlayıcı ögeleri ve aynı zamanda bir kültürün açıklayıcı unsurları arasındadır.

Ekonomik imkânlar, iklim koşulları, kültürler arası etkileşimler, gelenekler, inançlar, alışkanlıklar vb. durumlar yemek zevkinin oluşmasında ve bölgelere göre farklılaşmasında önemli rol oynamaktadır. Nitekim tarih boyunca toplulukların kendilerine özgü yemek yapma, sunma, yeme ve yediklerine ad verme usulleri olmuştur. Bu kendine has özellikler sadece milletler arasında değil, bir ülkenin farklı bölgeleri arasında da değişiklik gösterebilmektedir. Dolayısıyla mutfak kültürleriyle ilgili çalışmalar hem sosyolojik, hem folklorik hem de bir dilin söz varlığı açısından önemli veriler sunmaktadır.

Türklerin tarihte ve günümüzde yedikleri yemekler ve bunlara verdikleri adlarla ilgili bugüne dek müstakil çalışmalar yapılmıştır. Hatta Kaşgarlı Mahmud’un verdiği bilgilerden hareketle 11. yüzyılda Türklerin ne yediklerine dair kimi çalışmalara da rastlanmaktadır. Ancak bu çalışmada daha öncekilerden farklı olarak Kaşgarlı Mahmud’un sözlüğünde geçen yemek adları, ad bilim ve anlam bilim açısından incelenecek; yemek adlarının nereden geldiği üzerinde durulacaktır. Ayrıca mün öp- ya da münle-,  menğile-, balıksa- vb. gibi yemek adlarıyla kurulmuş fiiller de incelemeye konu edilecek; bu fiillerin ve yemek adlarının bugün Türkiye Türkçesinde, ağızlarda, tarihî ve yaşayan lehçelerde yaşayıp yaşamadığına bakılarak karşılaştırmalı bir inceleme yapılacaktır.

***

Hazırlayan

Mikail CENGİZ

Uluslararası II. Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu

“Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi”

 

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

28-30 Mayıs 2008

Hacettepe Üniversitesi  M Salonu Sıhhiye Yerleşkesi

ve

Hilton Oteli Ankara