Bildiri Özetleri

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Destek Veren Kuruluşlar

Fuzuli Bayat

Divanü Lugati’t-Türk’te Tengricilik veya Gök Tengri Dini / Tengrizm and Blue Heaven Religion in Divanu Lugati’t-Türk

İki büyük ideolojiyi -Türkçülük ve İslamiyet- hedef alması açısından devrine kadarki bütün yazılı kaynaklardan seçilen Divanü Lugati’t Türk eseri ansiklopedik bir sözlük olması özelliğiyle Türkolojinin baş yapıtı durumundadır. O sebepten Kaşgarlı sözlüğünde kültürümüzün bütün katmanları yer aldığı gibi dinî-mitolojik bağlamlı kavramlara da geniş yer verilmiştir. Bildiride Sözlük’ten tespit edilmiş bu kavramların Orta Çağ İslam-Türk dünya görüşüne adaptasyonu araştırılmış, eski Türk dini terminolojisi bağlamında inanç sistemimiz ortaya konulmuştur. Ayrıca Divanü Lugati’t Türk eseri, Gök Tanrı dini paradigmasında sözlü ve yazılı kaynakların bugüne kadar sunmuş olduğu bilgileri doğrulamakta, tamamlamakta, teyit etmektedir.

Bildiride Tanrı adı ve Gök Tengri dini ile ilgili Divanü Lugati’t Türk’te geçen yaklaşık otuz kelime ve deyim incelenmiş yazarının bu eski Türk dinine İslamiyet’in kuralları bağlamında bakış açısı ortaya konulmağa çalışılmıştır.

Diwan Lughat at-Turk is the masterwork of Turkology since it is an encyclopedic dictionary and its objectives are two dominant ideologies like Islam and Turkism. That is why all layers of our culture were mentioned in Qashqari’s dictionary and all terms in the context of religion and mythology had quite important place as well. In my work, adaptation of these terms to Turkic-Islamic world views in the middle ages is studied, and our belief system is presented in the context of old Turkic religious terminology. Additionally, Diwan Lughat at-Turk justified all the information presented so far by written and oral sources within the paradigm of Blue Heaven Religion.

In this study, aproximately thirty words related to Blue Heaven and to religion of tengrism are analyzed and viewpoint of writer about old Turkic religion in the context of Islam is tried to be explained.

 

***

Hazırlayan

Mikail CENGİZ

Uluslararası II. Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu

“Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi”

 

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

28-30 Mayıs 2008

Hacettepe Üniversitesi  M Salonu Sıhhiye Yerleşkesi

ve

Hilton Oteli Ankara